16 SORUDA YARISI BİZDEN VE DÜNYA BANKASI KREDİSİ KARŞILAŞTIRMASI

1. İstanbul İçin Yarısı Bizden ve Dünya Bankası İşbirliği Kredisi hangi konuyu düzenlemektedir?

İstanbul İçin Yarısı Bizden:

6306 sayılı Kanun çerçevesindeki “Yarısı Bizden” (İstanbul Yapım Yardımı): İstanbul’daki riskli yapıların bina bazlı dönüşümünü (yıkım + yeniden inşaat) hızlandırmak için maliklere hibe, kredi ve tahliye desteğini düzenler. Malik-müteahhit anlaşması esastır; devlet “yarısı bizden” ilkesiyle  destek verir.

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi:

Dünya Bankası İşbirliği – İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi (İADŞP) Bileşen 2: Belirli illerde (İstanbul şimdi kapsam altına alındı9.  6306 kapsamındaki riskli yapıların yeniden inşası veya güçlendirilmesi için uygun maliyetli, uzun vadeli kredi finansmanını düzenler. Hibe içermemektedir Ancak düşük oranda vade faizi olması hibe avantajlıdır.

2. Hangi kanun ya da milletlerarası sözleşme/anlaşmaya dayanıyor?

İstanbul İçin Yarısı Bizden:

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un 5. maddesine ve 22/02/2024 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı’na (RG 32469, 8189 sayılı) dayanır.

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi :

Türkiye ile Dünya Bankası arasında 30 Aralık 2022’de imzalanan “İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi” kredi anlaşmasına (330,5 milyon €) dayanır.

3.  Coğrafi Kapsamı, Süre ve Bütçe

İstanbul İçin Yarısı Bizden:

 Sadece İstanbul (tüm ilçeler). Toplam 1,875 milyon TL destek; hibe ve kredi içermektedir.

31.12.2026’da bitecektir. Bütçe sınırı söz konusu değildir.

Bu kredi ve hibe yıl sonunda bitmektedir. Ancak, 31.12.2026’da riskli yapının kesinleşmiş olması başvuru için ön şarttır. Riskli yapıda rapora itiraz ve tahliye ile yıkım süreleri ve maliklerin anlaşma süreleri dikkate alınırsa, 4-5 aylık bir süreye ihtiyaç vardır. Yani Ağustos ve Eylül aylarından sonraki başvuruların kesinleşmesi yetişemeyebilir. Böylece yarısı bizden kampanyasından yararlanamayacaklardır. Dünya Bankası Kredisi uygulaması İstanbul’da hemen başlarsa, bu kişiler bu kampanyadan yararlanabilir.

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi:

Tüm Türkiye kapsamda olmamaktadır. Sayılan iller: İstanbul, İzmir, Manisa, Kocaeli, Kahramanmaraş ve Tekirdağ’dır.

Bu proje için ayrılan bütçe: 330,5 milyon EUR. Bütçenin bitmesi durumunda artırılıp artırılmayacağı belli değildir.

Dünya Bankası Projesi: İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Manisa, Tekirdağ ve Kahramanmaraş. İstanbul için özel 3 milyon TL’lik paket duyurulmuştur.

Süre bulunmamakta, ancak bütçe sınırlıdır.

4. Hangi yapı ya da alanları karşılıyor (riskli yapı, rezerv yapı alanı, riskli alan)?

İstanbul İçin Yarısı Bizden:

6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapılar ile rezerv yapı alanı ve riskli alandaki yapılar kapsama alanındadır (Hak sahibi: 6306 sayılı Kanun kapsamındaki yapıların malikleri).

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi:

Riskli yapıları kapsamaktadır.

5. Yapılı alanları mı yoksa tüm alanları mı kapsıyor?

Her ikisi de mevcut yapılı (inşa edilmiş) riskli binaları kapsar. Boş arsa veya yeni imar alanlarını değil, riskli olarak tespit edilmiş mevcut yapıların dönüşümünü hedefler.

6- Bina türü açısından kapsam:

İstanbul İçin Yarısı Bizden:

Konut ve işyeri ayrımı bulunmamaktadır. Her ikisi de yararlanır.

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi:

Konut ve işyeri ayrımı yapılmamıştır.

7- Bağımsız Bölüm Sayısı Bakımından:

İstanbul İçin Yarısı Bizden:

Birden fazla bağımsız bölümü olanlara hepsi için yararlanabilir.

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi:

Her hak sahibi sadece bir bağımsız bölüm için başvurabilir.

8-Malikin gerçek kişi veya tüzel kişi olması açısından :

İstanbul İçin Yarısı Bizden:

Malik gerçek kişi veya tüzel kişi olması farketmez. Herkes yararlanır.

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi

Malik gerçek kişi olmalıdır. Şirketler yararlanamaz.

9- Malikin mali durumunun önemi:

 İstanbul İçin Yarısı Bizden:

Malikin dar gelirli veya varlıklı olması aranmamaktadır.

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi:

Dar gelirliye öncelik var. Fakat, aleyhinde ödenmemiş icra borcu olan veya  banka açısından ödenmemiş  kredi kartı veya kredi borcu olan yararlanamaz. Gayrimenkulünün üzerinde haciz, ihtiyati tedbir, ipotek olan kişi kredi alamaz.

Söz konusu kredinin aylık taksit ödeme tutarı, hak sahibince belgelendirilmiş hane halkı aylık gelirinin yüzde 70’ini aşmamalıdır. Geliri olmayanlar bu durumu belgelerlerse, 0,25 oranında ilave faiz indirimi alabilmektedir.

10-Bedelin kredi veya hibe olması açısından:

İstanbul İçin Yarısı Bizden:

İstanbul’daki riskli yapıların bina bazlı dönüşümünü (yıkım ve yeniden inşaat) hızlandırmak için maliklere hibe, kredi ve tahliye desteğini düzenler. Malik-müteahhit anlaşması esastır; devlet “yarısı bizden” şeklinde destek verir.

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi:

 İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi (İADŞP) Bileşen 2: Belirli illerde (İstanbul dahil) 6306 kapsamındaki riskli yapıların yeniden inşası veya güçlendirilmesi için uygun maliyetli, uzun vadeli kredi finansmanını düzenler. Dış finansman (Dünya Bankası) ile düşük faizli kredi sağlar; hibe içermez. 

11- Müteahhitle Anlaşmış Olma:

Her iki uygulamada da müteahhitle anlaşma şartı söz konusudur. Bina inşaat ruhsatı sonrasında kat irtifakı kurulduğunda alınabilmektedir.

12- Başvuru yeri:
İstanbul İçin Yarısı Bizden:

Yarısı Bizden programında uygulama alanının olduğu yerdeki ilçe belediyesine müracaat edilmektedir.

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi:

 ARAAD (AFDİS) sistemi başvurusu ile protokol bankası şubesi yolu ile alınabilmektedir. ( ARAAD -Afet Riski Altındaki Alanların Dönüşümü Bilgi Sistemi), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından kentsel dönüşüm projelerinin planlanması, takibi ve yönetimi için geliştirilen dijital platformdur. AFDİS : İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesinin adıdır). Bakanlık tarafından incelenecek olan dökümanlar uygun bulunması halinde onaylanarak vatandaş başvuru süreci başlayacaktır.

13- Kredi Geri Ödemesi Açısından:

İstanbul İçin Yarısı Bizden:

Konutlar İçin: Toplam 1,875 milyon TL destek; hibe ve kredi içermektedir. Hibe: 875 bin TL  Kredi: 875 bin TL  .

İşyeri ve dükkanlar için:  Hibe: 437 bin 500 TL , Kredi: 437 bin 500 TL .

Geri ödenmesi: Yapı ruhsatının alınmasından 2 yıl sonra başlar. 10 yıla kadar vade uygulanır. Ödemenin başladığı ilk yıl faiz uygulanmaz. Sonraki yıllar Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranının yarısı kadar güncelleme yapılır.

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi:

İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi kapsamında Başkanlıkça belirlenen şartları taşıyan malikler alabilir. Konut ve işyeri ayrımı söz konusu değildir.

Geri Ödemesi: İlk yıl ödeme yoktur. Aylık 0.69 faiz oranı, azami 180 ay vade.

14-Kira Yardımı Açısından:

İstanbul İçin Yarısı Bizden:

İnşaat yapımı için verilecek hibe haricinde tahliye için bağımsız bölümde ikamet etmek/kullanmak şartıyla maliklere, kiracılara ve sınırlı ayni hak sahiplerine bağımsız bölüm başına bir kereye mahsus ve karşılıksız 125.000 TL tahliye desteği verilebilmektedir.

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi:

Kiracılara 2 ay kira desteği verilebilecektir.

15- Yararlanmada eşitlik:

İstanbul İçin Yarısı Bizden:

Mali duruma , cinsiyete veya yaşa göre bir ayrım yoktur.

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi:

Destek Özellikleri ve Koşulları vardır;

 Faiz ve Vade: Piyasa koşullarının altında (örneğin İstanbul paketi: %0,69 aylık faiz). Bazı gruplara ek faiz indirimi (yıllık %0,25 – %0,50 veya daha fazla) destek söz konusudur.

              •  Düşük/orta gelirli haneler ,başka konutu olmayanlar, kadın hane reisi, engelli, emekli, şehit/gazi aileleri,

              •  A veya B sınıfı Enerji Kimlik Belgesi olan binalar (enerji verimliliği teşviki)

16- Müteahhit (Yükleniciler) Açısından

İstanbul İçin Yarısı Bizden

Maliklerle sözleşme yapmalıdır.

Müteahhitler 6306 sayılı Kanun kapsamında yüzde 6 yasal teminatı idareye yatıracaklardır.

Müteahhitlik belgesi ve sınıfına sahip olmalıdır.

Dünya Bankası İşbirliği Kredisi:

İş güvenliği ve kara para gibi konularda taahhüt vermelidir.

Bankayla anlaşma yapmalıdır.

Maliklerle sözleşme yapmalıdır.

Müteahhitler 6306 sayılı Kanun kapsamında yüzde 6 yasal teminatı idareye yatıracaklardır.

Müteahhitlik belgesi ve sınıfına sahip olmalıdır.

İnşaatı, oy birliği ile anlaşma sağlanmasından veya hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile karar alınmasından sonra müteahhitten kaynaklanan sebeplerle iki ay içinde başlatmalıdır,

İnşaat işinin belirli bir düzeyde durması ve projenin tamamlanmasını gerektirecek ekip ve ekipmanla en az üç ay süreyle inşaat faaliyetlerine devam edilmemesi durumunda sözleşmenin fesih edileceğini kabul etmelidir.

5 Nisan 2026

Dr. Ali Yüksel

Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı