8 KASIM DÜNYA ŞEHİRCİLİK GÜNÜNDE ŞEHİRLERİN DEĞİŞİM VE GELİŞİMİNE BAKMAK

İnsanların bir arada yaşama ihtiyacı, yerleşim yerlerinin büyümesi, toplumsal yaşam boyutu değişim ve gelişimle birlikte önemli sonuçlar doğurmaktadır

Harvey’ye göre şehir, belki içinde toplumsal süreçlerle mekânsal biçimin sürekli etkileşim halinde olduğu karmaşık, dinamik bir sistem olarak bakmak daha mantıklı olacaktır. Ona göre, toplumsal bir biçim olarak ve inşa edilmiş bir biçim olarak şehir, kısmen önceki üretimde üretilmiş biriktirilmiş sabit varlıkların bir deposudur. Aynı şehir, belli bir teknoloji kullanılarak inşa edilmiş , ve belli bir üretim tarzı bağlamında yapılandırılmıştır. Şehirlilik bir toplumsal biçim, bir hayat tarzıdır.

Toplumların kültür ve yaşam biçimleri ile dini inanışları da şehrin vücut bulmasında önemli rol oynamıştır.

Türk-İslam şehri insanların bireysel hür iradesi ile oluşmuş bir güzelliktir. Bu şehirde binaları merkezî planlama ile zorla sıraya koymak yoktur. Herkes kendi düşünce ve duygu dünyasına uygun bir şekilde evini inşâ ederek çokluk içinde birlik, birlik içinde çokluk esasını gerçekleştirir. Türk-İslam şehri bu yönüyle adem-i merkeziyetçidir. Yani mahalleler kendi içinde bağımsızdır.

Avrupa’da ise bunun tersine modernleşme ile birlikte merkezi planlı, geniş caddeli şehirler oluşturulmuş ve mahremiyete darbe vurulmuştur. İnsanların özel hayat alanları daralmış, kendisini gerçekleştirme imkânları azaltılmıştır.

Günümüzde  şehirlerin baş döndürücü hızla gelişmeye devam ettiği, metropol büyüklüğündeki kentlerin olumsuzluklarına tepki olarak “Cittaslow”  Sakin  Şehirler”   oluşumun geliştiği görülmektedir. Şehirlerin bulunduğu zenginlikler, konumu, çevresi, ulaşım olanakları, gelişim stratejilerine bağlı olarak Yeşil Şehir, Finans Şehri, Akıllı Şehir  vs. özellikleri ile de ön plana çıkmaktadır.    Marka Şehirler” mottosu ile de şehirler ilginç stratejilerle büyük rekabet içine girmişlerdir.

Marka şehir ülke kalkınmasın katkı sağlayan önemli bir konudur. Bir ülke sahip olduğu markalar kadar zengindir. Bu nedenle marka şehir konusu önemsenmeli devlet politikası haline getirilmeleridir. Ancak tüm kentlerin marka şehir olamayacağı göz önüne alınarak doğru stratejiler üretmek ve modern pazarlamanın tekniklerini kullanmak şehirlerin gelişimi için önemlidir.

Dünyadaki farklı şehirlerle bakıldığında basit ve sade bir konumlandırma stratejileri olduğu görülmektedir. Örneğin Roma şehri denildiği zaman akla tarih gelmektedir. Pizza, dondurma, gibi alanlarda da başarılı olan şehir konumlandırma olarak tarihi seçmiştir. Paris denilince akla romantizm ve bu imaja uygun bir simge olan Eyfel Kulesi gelmektedir. Sanat, moda gibi alanlar bu konumu destekleyen yan unsurlardır.

Sosyal ve ekonomik gelişmeler, Şehircilik yaklaşımındaki yükselen trendler, küreselleşmeyi getirmiştir. Şehirlerin sorunları ve gelişmeler küresel ölçekte incelenmeye başlanmıştır. Bu kapsamda çeşitli platformlar oluşturulmuştur. Pritzker Küresel Şehirler Forumu  İlk olarak 2015 yılında Chicago’da düzenlenen Küresel Şehirler Forumu iş, eğitim, kültür, sanat ve yurttaşlık konuları ile şehirlerin sosyal açıdan kapsayıcı, çevresel ve ekonomik koşullar açısından daha yaşanabilir hale getirilmesine yönelik tartışmalara zemin hazırlamıştı.

Küresel Şehirler Forumunda.  Pandemiden sonra yaşadığınız ortamı değiştirir misiniz?” sorusuna katılımcıların %8’i “şehre taşınırım”, %10’u “kırsal bölgeye taşınırım”, %22’si “banliyöye taşınırım” ve %60’ı da “olduğum yerde kalırım” cevabını verdi. Günün sonunda tüm oturumlarda ortaklaşılan nokta ise COVID-19 ile etkin ve verimli mücadele edebilmek için bilimsel verilerin gözetilmesi ve yerel yönetimler ile merkezi hükümetler arasında işbirliği ve koordinasyon geliştirilerek ortak çalışmalar yürütülmesinin gerekliliği oldu.

Küresel boyuttaki sağlık sorunlarının, pandemi şartlarının da, şehirlerin değişim ve gelişmesinin, sorunlarının; şehirleri bir araya getirerek ortak çözümler geliştirmeyi gerektirdiğini ortaya koyması açısından ilginç bir durum teşkil etmektedir.

KAYNAKÇA

1. Harveyra.g;e.~rss:48,~1877-274,—Anthony Giddensr SosyoIojİ 7~Yayına-Hazırlayan:-^!Hüseyin ‘ Özbal, Celal Güzel, Ayraç Yayınlan, Ankara 2000, s.509, 511.
2. https://www.frmtr.com/tarih-ve-inkilap-tarihi/1348821-turk-islam-sehirleri-uzerine-bir-inceleme-prof-dr-seyfettin-ersahin-html
3. Ahmet UYAR Dr. Öğr. Üyesi. , Afyon Kocatepe Üniversitesi   Marka Şehir Kavramı ve Türkiye ile Dünyadaki Marka Şehir Çalışmaları Üzerine Bir Araştırma. internet.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/626231
4. https://marmara.gov.tr/pritzker-kuresel-sehirler-forumunda-kentlerin-gelecegi-konusuldu.

Pervin KINIK
Yuksek MIMAR