Sözleşmelerde Türk Lirası Dönemi

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Erol Akgül’ün yazısı…

13 Eylül 2018 tarihli ve 30534 sayılı Resmi Gazete ’de yayınlanan 85 Karar Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Kararda değişiklik yapılarak, Türkiye’de yerleşik kişilerin, kendi aralarında düzenledikleri bazı sözleşmelerde, sözleşme bedelinin Türk Lirası olarak belirlenmesi zorunlu kılınmıştır.

Döviz üzerinden yapılmış menkul ve gayrimenkul alım satım, taşıt ve finansal kiralama dâhil her türlü menkul ve gayrimenkul kiralama leasing ile iş, hizmet ve eser sözleşme bedellerinin 13 Eylül 2018 tarihinden itibaren 30 gün içerisinde Türk Lirası’na dönüştürülme zorunluluğu getirilmiştir.

Söz konusu karara göre, Türkiye’de yerleşik kişilerin, ilgili Bakanlıkça belirlenen haller dışında, kendi aralarındaki menkul ve gayrimenkul alım satım, taşıt ve finansal kiralama dâhil her türlü menkul ve gayrimenkul kiralama, leasing ile iş, hizmet ve eser sözleşmelerinde sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamayacak.

Kararın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 gün içinde, daha önce akdedilmiş yürürlükteki sözleşmelerde döviz cinsinden kararlaştırılmış bulunan bedeller, Bakanlıkça belirlenen haller dışında, Türk parası olarak taraflarca yeniden tespit edilecek.

Kararda, bu hükümlerin Hazine ve Maliye Bakanı tarafından yürütüleceği belirtildi.

Söz konusu kararda dikkat çeken bir düzenleme ise hizmet sözleşmelerinin döviz ile yapılamayacak olması, Döviz olarak yapılan mevcut hizmet sözleşmelerinin 30 gün içerisinde Türk Lirası’na dönüştürülmesi gerekmektedir.

Türk Lirası Cinsinden Düzenlenmesi Zorunlu Sözleşmeler;

Söz konusu 85 sayılı Karara göre; Türkiye’de yerleşik kişiler, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca belirlenecek haller hariç olmak üzere tarafların kendi aralarında yapacakları;

1- Menkul ve gayrimenkul alım satım,
2- Taşıt ve finansal kiralama dâhil her türlü menkul ve gayrimenkul kiralama, leasing,
3- İş, hizmet ve eser
sözleşmelerinde, sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştıramayacaklardır.

Türk Lirası Sözleşme Düzenleme Zorunluluğu Kapsamı Dışında Kalanlar;

Türkiye’de yerleşik olanların sadece kendi aralarında yapacakları işlemleri kapsamaktadır. Sözleşme taraflarından birisinin yurt dışında yerleşik olduğu durumlarda, bu Karar hükümleri uygulanamayacaktır.

Ancak, söz konusu Kararda Türk Lirası cinsinden sözleşme düzenlenme zorunluluğuna istisna getirme konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığı’na oldukça geniş yetki verilmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığı henüz bu yetkisini kullanmamıştır.

Karar’dan Önce Döviz Cinsinden Düzenlenmiş Sözleşmeler;

Karara göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca belirlenecek haller dışında düzenlemenin yürürlüğe girdiği 13.09.2018 tarihinden itibaren 30 gün içinde, Döviz Cinsinden olan ve daha önce yapılmış olan yürürlükteki sözleşmelerdeki döviz cinsinden kararlaştırılmış bulunan bedellerin Türk Lirasına çevrilmesi gerekmektedir.

Ancak, Kararda, döviz cinsinden yapılmış sözleşmelerin hangi döviz kuru üzerinden Türk Lirasına çevrileceği hususunda herhangi bir belirleme yapılmamıştır. Bu husus tarafların iradesine bırakılmıştır.

Dövizli Sözleşmelerin Yenilenmesinde Damga Vergisi

Dövizle yapılan sözleşmelerin Türk Lirasına çevrilmesi ve yeniden imzalanması, yeni bir düzenlemeyle istisna tanınmadığı sürece Damga Vergisi ne tabi olacaktır.

Bu konuda yaşanmış ve dava konusu devam eden sözleşmelerde davayı kazanmanın gerekçesi, yeni bir sözleşme olmaksızın veya herhangi bir ek madde konulup paraf atılmaksızın devam eden sözleşmelerde damga vergisi doğmayacağıdır.

İlgili karar gereği mevcut döviz Sözleşmelerine 30 gün içerisinde ek protokol yapılmasını öneririz, zira mevcut sözleşmelerin yeniden tanzim edilmesi halinde veya daha yüksek bir ücret belirlenmesi durumunda sözleşme damga vergisi doğacaktır.

Sözleşmelerin Türk Lirasına Çevrilmemesinin Hukuki Boyutu;

Söz konusu karara göre, Türkiye’de yerleşik kişilerin, mevcut süre gelen sözleşmeleri 3v günlük süre içerisinde veya bu tarihten sonraki sözleşmelerini Türk Lirası Cinsinden yapmamaları halinde tarafların mahkemeye gitme hakları olmakla beraber TÜRK PARASININ KIYMETİNİ KORUMA KANUNU’na Göre çıkarılan genel ve düzenleyici hükümlere aykırı hareket edenlere Kanunun üçüncü maddesi gereğince 3.000 ila 25.000 TL arasında İdari Para Cezası verilir.

İstanbul, 16 Eylül 2018

Erol Akgül
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir